Wypalenie zawodowe pracownika ÔÇô jak radzi─ç sobie z problemem i jak mu zapobiega─ç

Jako specjalista HR, manager czy w┼éa┼Ťciciel firmy mia┼ée┼Ť ju┼╝ pewnie do czynienia z sytuacj─ů, kiedy wzorowy dot─ůd pracownik nagle zaczyna si─Ö sp├│┼║nia─ç, jego produktywno┼Ť─ç sukcesywnie spada, a wsp├│┼épraca z zespo┼éem przebiega coraz gorzej. 

W pierwszej kolejno┼Ťci zak┼éadasz pewnie, ┼╝e to chwilowy kryzys, ┼╝e za s┼éab─ů wydajno┼Ťci─ů stoj─ů prywatne problemy, przem─Öczenie, lenistwo czy kiepska organizacja pracy. 

Tymczasem tw├│j pracownik mo┼╝e by─ç ju┼╝ bliski podj─Öcia decyzji o zwolnieniu, a jedyne o czym my┼Ťli, to by nie przyj┼Ť─ç jutro do biura.

Wypalenie zawodowe ┼éatwo jest przeoczy─ç. Po┼Ťr├│d zbli┼╝aj─ůcych si─Ö deadlin├│w, zada┼ä do wykonania ÔÇťna ju┼╝ÔÇŁ i presji ze strony zarz─ůdu, badanie samopoczucia pracownik├│w wydaje si─Ö czasami ostatni─ů rzecz─ů do wykonania. 

A przecie┼╝ pracownik jest najwa┼╝niejszym zasobem ka┼╝dej firmy: wszystko co zagra┼╝a jemu, jego zdrowiu i formie, bezpo┼Ťrednio zagra┼╝a te┼╝ organizacji i hamuje jej rozw├│j. Dlatego utrzymanie wysokiego poziomu satysfakcji pracownik├│w, ich dobrej kondycji i nastroju powinno by─ç priorytetem dla HR-owc├│w i wszystkich zarz─ůdzaj─ůcych lud┼║mi.

W artykule poruszyli┼Ťmy nast─Öpuj─ůce tematy:

  • Jak definiujemy wypalenie zawodowe
  • Jakie objawy towarzysz─ů wypaleniu zawodowemu
  • Jak tworzy─ç przyjazne ┼Ťrodowisko pracy i tym samym zapobiega─ç wypaleniu w zespole
  • Jak pom├│c pracownikowi, kt├│rego dopad┼éo wypalenie zawodowe

Wypalenie zawodowe ÔÇô definicja i objawy

Wypalenie zawodowe jest reakcj─ů jednostki na chroniczne stresory emocjonalne i interpersonalne w miejscu pracy.
– Christina Maslach

Do tej pory nie uda┼éo nam si─Ö znale┼║─ç trafniejszej definicji ni┼╝ ta zaproponowana przez Christin─Ö Maslach, ameryka┼äsk─ů psycholog i autork─Ö koncepcji wypalenia zawodowego, do kt├│rej osi─ůgni─Ö─ç wr├│cimy jeszcze w dalszej cz─Ö┼Ťci artyku┼éu.

Definicja ta sk┼éania do spojrzenia na problem z punktu widzenia indywidualnej jednostki ÔÇô bo na wypalenie zawodowe ka┼╝dy cz┼éowiek mo┼╝e reagowa─ç inaczej.

Wypalonym pracownikiem może być manager, który zaczyna krzyczeć na swoich podwładnych.

Mo┼╝e by─ç nim te┼╝ do┼Ťwiadczona ksi─Ögowa, kt├│ra po raz kolejny przed┼éu┼╝a zwolnienie lekarskie.

I szef, który w kluczowym momencie dla firmy ogłasza, że zostawia wszystko i wyjeżdża na miesięczny urlop.

A tak┼╝e handlowiec, kt├│ry przejawia negatywne nastawienie do klient├│w oraz marketer, kt├│ry, stale zm─Öczony, nie jest w stanie wymy┼Ťli─ç ju┼╝ ani jednego has┼éa reklamowego.

Problem ten mo┼╝e dotkn─ů─ç ka┼╝dego, bez wzgl─Ödu na stanowisko, sta┼╝ pracy i dotychczasowe osi─ůgni─Öcia. 

wypalenie zawodowe

Postaraj si─Ö obserwowa─ç sw├│j zesp├│┼é i nie lekcewa┼╝y─ç nast─Öpuj─ůcych objaw├│w:

  1. Chroniczne zmęczenie, stres w pracy i niechęć do wykonywanych zadań.
  2. Lekcewa┼╝enie polece┼ä, zaniedbywanie obowi─ůzk├│w i prokrastynacja.
  3. Negatywny stosunek do klientów, kandydatów i współpracowników.
  4. Cyniczne nastawienie i wprowadzanie negatywnej atmosfery.
  5. Unikanie kontaktu z zespołem.
  6. Pogorszenie stanu zdrowia, cz─Öste zwolnienia lekarskie.
  7. Brak motywacji i niska samoocena.
  8. Frustracja i napady z┼éo┼Ťci.
  9. Niska efektywno┼Ť─ç, brak kreatywno┼Ťci, marazm.

Czynniki w miejscu pracy, kt├│re powoduj─ů wypalenie zawodowe

Oczywi┼Ťcie lepiej zapobiega─ç ni┼╝ leczy─ç. Istnieje ca┼éy szereg czynnik├│w, kt├│re mog─ů spowodowa─ç wypalenie zawodowe lub je nasili─ç. Je┼Ťli jako specjalista HR lub zarz─ůdzaj─ůcy zespo┼éem b─Ödziesz zna─ç te czynniki, ┼éatwiej b─Ödzie ci w por─Ö zareagowa─ç. 

wypalenie zawodowe przyczyny

Przeci─ů┼╝enie

Czy przypadkiem twoi pracownicy nie przesiaduj─ů w pracy po godzinach, wci─ů┼╝ nie mog─ůc si─Ö wydosta─ç si─Ö spod sterty papier├│w? Cz┼éowiek przeci─ů┼╝ony obowi─ůzkami to ten bardziej nara┼╝ony na wypalenie zawodowe.

Konflikt roli

Z konfliktem roli mamy do czynienia wtedy, kiedy pracownik do┼Ťwiadcza napi─Öcia emocjonalnego wskutek sprzecznych oczekiwa┼ä co do jego osoby w firmie. Mo┼╝e tak si─Ö zdarzy─ç, kiedy wymagamy od kogo┼Ť wykonania zada┼ä spoza zakresu jego obowi─ůzk├│w lub takich kt├│rych dana osoba nie lubi lub s─ů one niezgodne z jej systemem warto┼Ťci. 

Przykłady konfliktu ról w miejscu pracy:

  • Praca sprzeczna z systemem warto┼Ťci: osoba, kt├│ra broni praw zwierz─ůt nie sprawdzi si─Ö na stanowisku sprzedawcy w bran┼╝y w─Ödliniarskiej. 
  • Brak jasnych wytycznych co do pe┼énionego stanowiska: to stresuj─ůce, kiedy nowa osoba, kt├│ra do┼é─ůczy┼éa do organizacji do ko┼äca nie wie, co powinna robi─ç. Wini─ç za to nale┼╝y kiepski onboarding pracownika i brak wsparcia po stronie prze┼éo┼╝onych.
  • Obowi─ůzki niezwi─ůzane z rol─ů pe┼énion─ů w firmie: np. kiedy osoba na stanowisku office managera zostaje poproszona o zaplanowane kampanii marketingowej.
  • Sprzeczne oczekiwania: wyobra┼║my sobie project managera, kt├│ry otrzymuje zupe┼énie r├│┼╝ne wytyczne od klienta i od koleg├│w z zespo┼éu. Taka osoba czuje nacisk z obu stron i nie wie, jak doprowadzi─ç projekt do ko┼äca.

Poczucie bezcelowo┼Ťci pracy

Zdarza si─Ö, ┼╝e kadra kierownicza nie ma konkretnego planu dzia┼éania ani pomys┼éu na firm─Ö. Pracownicy wykonuj─ů zlecone przez g├│r─Ö zadania, kt├│re i tak nie prowadz─ů do ┼╝adnego celu.

Taka sytuacja mo┼╝e dotkn─ů─ç te┼╝ pracownik├│w korporacji, kt├│rzy wykonuj─ů monotonne zadania, b─Öd─ůce cz─Ö┼Ťci─ů z┼éo┼╝onego procesu, ale tak naprawd─Ö nigdy nie widz─ů efekt├│w swojej pracy.

Brak decyzyjno┼Ťci

Poczucie odpowiedzialno┼Ťci oraz realny wp┼éyw na decyzje i kierunek firmy motywuj─ů do pracy. Pracownik, kt├│ry nie ma ┼╝adnej kontroli i ma poczucie, ┼╝e nic od niego nie zale┼╝y, ma ni┼╝sz─ů samoocen─Ö, szybciej si─Ö zniech─Öca i w efekcie wypala.

Brak zasob├│w

Mowa tu zar├│wno o odpowiednich szkoleniach merytorycznych, jak i sprz─Öcie. Nawet najbardziej utalentowany i zmotywowany grafik nie b─Ödzie w stanie wykona─ç swojej pracy na laptopie z ekranem 13 cali sprzed 10 lat. Brak odpowiednich zasob├│w prowadzi do frustracji i zniech─Öca do pracy.

Brak feedbacku 

Ka┼╝dy pracownik chce zna─ç opini─Ö prze┼éo┼╝onego na temat jego pracy, by─ç doceniany oraz wiedzie─ç, co ewentualnie wymaga poprawy. 

Niezdrowa atmosfera

Atmosfera i relacje w miejscu pracy maj─ů bezpo┼Ťredni wp┼éyw na samopoczucie pracownika, zw┼éaszcza, je┼Ťli mamy do czynienia z osob─ů wra┼╝liw─ů i wycofan─ů. Konflikty w zespole, nacisk ze strony prze┼éo┼╝onego, wroga rywalizacja, wzajemne przerzucanie winy i brak komunikacji ÔÇô to wszystko prowadzi do wypalenia zawodowego.

Wypalenie zawodowe mo┼╝e przydarzy─ç si─Ö ka┼╝demu, je┼Ťli tylko warunki pracy b─Öd─ů mu sprzyja─ç. Jednak zapobieganie powy┼╝ej wymienionym sytuacjom zdecydowanie zmniejsza ryzyko jego wyst─ůpienia. 

Dlaczego specjalistom HR i managerom powinno szczeg├│lnie na tym zale┼╝e─ç?

  • Wypaleni pracownicy cz─Ö┼Ťciej przechodz─ů na zwolnienia chorobowe.
  • Wypalenie zawodowe mo┼╝e podnie┼Ť─ç wska┼║nik rotacji pracownik├│w. Wypalony pracownik cz─Östo zaczyna od razu rozgl─ůda─ç si─Ö za ofertami.
  • Co z tym idzie, rosn─ů koszty prowadzenia organizacji: zatrudnienie pracownik├│w na zast─Öpstwo, uruchomienie nowych proces├│w rekrutacyjnych itd.
  • Wypalenie zawodowe mo┼╝e dotkn─ů─ç r├│wnie┼╝ najbardziej produktywnego pracownika, bez kt├│rego nie uda si─Ö zrealizowa─ç cel├│w lub do┼Ťwiadczonego managera, kt├│rego nieobecno┼Ť─ç w pracy mo┼╝e odbi─ç si─Ö na ca┼éym zespole. 
  • Satysfakcja pracownik├│w i ich samopoczucie w miejscu pracy odbija si─Ö tak┼╝e na zdrowiu i ┼╝yciu prywatnym. Wypalony zawodowo pracownik mo┼╝e popa┼Ť─ç w za┼éamanie nerwowe, mie─ç problemy relacjach z bliskimi, a ty jako manager czy specjalista HR na pewno nie chcia┼éby┼Ť mie─ç wyrzut├│w sumienia, ┼╝e nie zareagowa┼ée┼Ť na czas.

Pracownik wypalony zawodowo ÔÇô jak mu pom├│c

Sta┼éo si─Ö. Pomimo podj─Ötych dzia┼éa┼ä prewencyjnych, masz podejrzenie, ┼╝e w twoim zespole jest osoba wypalona zawodowo. 

Za┼é├│┼╝my, ┼╝e jest to handlowiec zwi─ůzany z firm─ů od 4 lat. Przez d┼éugi czas jeden z najlepszych pracownik├│w, od kilku miesi─Öcy nie podpisa┼é jednak ┼╝adnej umowy. Ro┼Ťnie te┼╝ jego niech─Ö─ç do klient├│w: podczas rozm├│w telefonicznych podnosi g┼éos, ze spotka┼ä wraca zdenerwowany. Ignoruje pro┼Ťby managera o odnowienie kontakt├│w z by┼éymi klientami. Notorycznie si─Ö te┼╝ sp├│┼║nia, nikogo o tym nie informuj─ůc. 

Oczywi┼Ťcie wypalenie zawodowe bywa trudne do rozpoznania i ci─Ö┼╝ko o jednoznaczn─ů diagnoz ÔÇô tych symptom├│w nie wolno jednak lekcewa┼╝y─ç. 

Jak pom├│c takiemu pracownikowi? Oto dzia┼éania, kt├│re mo┼╝esz podj─ů─ç:

  1. Szczerze porozmawiaj z pracownikiem

    Postaraj si─Ö spojrze─ç na dotkni─Öt─ů wypaleniem zawodowym osob─Ö nie jak na pracownika, ale po prostu na cz┼éowieka. Um├│w nieformalne spotkanie, mo┼╝e nawet na neutralnym gruncie (w kawiarni, w parku) i szczerze porozmawiaj. Zwr├│─ç uwag─Ö na objawy, kt├│re zaobserwowa┼ée┼Ť w ostatnim czasie i zaproponuj swoje wsparcie. B─ůd┼║ dobrym s┼éuchaczem i zapewnij, ┼╝e chcesz zaoferowa─ç pomoc.
    Je┼Ťli masz podejrzenie, ┼╝e wypalenie zawodowe osi─ůgn─Ö┼éo zaawansowane stadium, mo┼╝esz zach─Öci─ç pracownika do wizyty u terapety. To nie temat tabu. Testy diagnozuj─ůce wypalenie zawodowe (m.in. MBI ÔÇô Maslach Burnout Inventory, kwestionariusz autorstwa wspomnianej ju┼╝ w artykule Christiny Maslach) zosta┼éy opracowane ju┼╝ dawno temu, a do┼Ťwiadczeni terapeuci dok┼éadnie wiedz─ů, jak radzi─ç sobie z takimi przypadkami.

  2. Przeanalizuj zakres obowi─ůzk├│w pracownika

    Czasami pracownicy, r├│wnie┼╝ ci o bardzo wysokich kompetencjach i produktywno┼Ťci, bior─ů na siebie zbyt wiele obowi─ůzk├│w. Je┼Ťli jeste┼Ť managerem, przejrzyj harmonogram pracownika i sprawd┼║, czy w ostatnim czasie m├│g┼é czu─ç si─Ö przeci─ů┼╝ony. Pami─Ötaj, ┼╝e jako dobry manager powiniene┼Ť w odpowiednim momencie powiedzie─ç swojemu pracownikowi ÔÇťpracujesz za du┼╝o, to niemo┼╝liwe prowadzi─ç tyle projekt├│w na razÔÇŁ. We┼║ odpowiedzialno┼Ť─ç za sprawiedliwe rozdzielenie obowi─ůzk├│w w zespole i pom├│┼╝ wyznacza─ç priorytety, aby zapobiec podobnym sytuacjom w przysz┼éo┼Ťci.

    Je┼Ťli jeste┼Ť natomiast specjalist─ů HR, porusz temat weryfikacji zakresu obowi─ůzk├│w z bezpo┼Ťrednim prze┼éo┼╝onym pracownika.

  3. Przeanalizuj podej┼Ťcie managera do pracownik├│w
    C├│┼╝, nawet dobrym managerom i kierownikom zdarza si─Ö przesadza─ç. Czy aby na pewno managerowie w twojej firmie nie wysy┼éaj─ů pracownikom maili o p├│┼énocy, nie umawiaj─ů im rozm├│w na Skype na 20:00 ani nie kontroluj─ů ka┼╝dego, nawet najmniejszego zadania? Czy wszyscy w firmie s─ů traktowani sprawiedliwie? Czy nikt nie jest dyskryminowany?

    Niestety zdarza si─Ö, ┼╝e do wypalenia zawodowego przyczynia si─Ö sam manager lub koledzy z zespo┼éu. Dlatego badanie relacji w firmie powinno odbywa─ç si─Ö regularnie ÔÇô warto w┼é─ůczy─ç je do ankiety satysfakcji pracownik├│w, oceny okresowej czy feedback├│w. 

Masz w┼éasne spostrze┼╝enia na temat wypalenia zawodowego w miejscu pracy i wiesz jak z nim walczy─ç? Podziel si─Ö swoimi do┼Ťwiadczeniami w komentarzu.

Udost─Öpnij znajomym

Share on facebook
Share on google
Share on twitter
Share on linkedin
Share on email

Powi─ůzane artyku┼éy

Publikowali┼Ťmy dla:

Nasze artykuły
prosto na Twoj─ů skrzynk─Ö!